Verín. CRONICAS TAMAGANAS. Tres de maio.

Miña cara señora María: A comisión tiña buscada a que foi “Eva” na vila de Laza.

 Nun principio, un mozo, nativo do pobo, quería que fose súa noiva, rompendo a continuidade e costume de ser unha moza indíxena buscada entre a veciñanza, case sempre, con remate en voda, no ano electa.

 Co tempo haberá que abrir as fronteiras do rural, porque os novos buscan outras rutas, a pesares das medidas políticas, que andan a tomar, para asentar xuventude nas aldeas.

 Deberán recorrer á serpe da pedra da moura, para que seu encantamento prenda nos pobos e non se baleiren.

 Hai que destacar que Laza non anda con inventos, segue o costume e raizame coma sempre. O tres de maio celébrase como no primeiro día. Non falta ningún detalle e non falta  ningún percorrido polas rúas de sempre.

 Desta vez a comisión pasouse un pouquiño, porque levaron a “Eva” ás seis da mañá á casa da Pepita. Rosa ás dez e media entraba na habitación e espertaba a moza que ía ser “Eva”.

  Moza que recibiu todas as miradas de toda a xente congregada, dende as primeiras horas da mañá, aló na Picota, no momento que seu pé pisaba a praza, porque querían ver a que ía ser a raíña de todas as cerimonias  do tres de maio.

 O traxe que garda celosamente Rosa, dun ano para outro, ten moitos anos, sen embargo parece do trinque e sempre amidonado para  que reluza á luz do gran día da vila alta do río Támega.

 Os zapatos non llos regala ninguén. Tenos que comprar a rapaza.

 Debe tomar nota Xosé Anxo e habilitar unha partida para este mester, porque os tempos non están para gastos. -Aínda que, para un día coma este, as “Evas” búscanos por onde sexa.

 Laza, vila do alto Támega, rememora e celebra súas festas coa participación de todos os veciños, independentemente de que haxa visitantes. Os costumes lévanos no sangue, polo que é doado por en escena calquera acto, para celebrar un festín que exalta unha época do ano.

 Non gustan da propaganda, porque teñen medo da invasión desnaturalizada, das cousas foráneas. Prefiren do seu, aínda que sexa  pouco, pero é agrario. Porque os de Laza séntense orgullosos de ser de alí. -Que llo digan ao señor Alcalde!

 Saben quen son e exprésanse naturalmente, porque non senten vergoña do seu e dos seus costumes.

 Estivo mal que Adán –O Percherón- non quixera a laranxa que Eva lle daba.

 A comitiva, formada polos  danzantes e veciños, dirixiuse cara a igrexa para recoller ao Santo Cristo e a Virxe, saíndo en procesión pola Picota, a Rúa e o Outeiro.

 Celebración do Auto Sacramental: Abrahán e Isaac, na Picota e máis tarde a loita entre Mouros e Cristiáns preto da igrexa.

Para rematar as cerimonias da mañá Eva saúda dende o balcón da casa da Pepita. Nese momento os danzantes corren cara a igrexa par coller un cacho de roscón. O danzante que chega primeiro a coller o cacho é que ten o privilexio de gozar co primeiro baile de Eva, pola tarde.

 Polas  dezasete trinta a comitiva foi buscar a Eva  a súa casa, acompañándoa ata a praza da Picota, para dar inicio aos festexos da tarde. Tamén houbo verbena.

 -Laza non necesita inventar nada. Sabe aproveitar o que ten.

        - “ A libre elección de amos non suprime nin aos amos nin  aos escravos”, -di o pensador. -SOMOS LIBRES!.

                                   Venres, 9 de maio do 2008.-

                                           Adolfo Rolán.

Miña cara señora María: hai cousas que se teñen que ver para crer, pero están a suceder na vila acontecementos que desbordan calquera maxín por esperto que sexa.
Tal vez teña culpa de todo isto a Pedra da Moura que os de Tamaguelos teñen aló no monte. Seguro que o encantamento da serpe fai que temas importantes vexan a luz cando fai uns días ninguén respondía por eles.

De noite e para a mañá no Concello aparecen cartos para facer fronte as débedas que herdaron de todos os anteriores gobernos locais. Os de agora só cobran, non gastan.

De  noite e para a mañá hai que tirar co muro que se rematou de construír, pechando o prado da Fonte do Sapo. ¡Nin que non houbera tempo de modificar o proxecto antes de comezar as obras!.
Estase a derruír o que está feito, seguindo os pasos dos anteriores gobernantes, que tanto se criticou. Alí, non chama tanto a atención, pero ese muro, debeu custar máis ca o resto da obra executada na paraxe. A culpa non a quere ninguén pero terana, coma sempre, os anteriores munícipes.

Hai que decir que esta obra foi a concurso. Contratouse, empezouse e rematouse co actual alcalde. O proxecto estivo exposto no concello, polo que se puideron presentar reclamacións ou modificacións, como está a suceder agora co proxecto de ampliación do Polígono de Pazos.

Pero onde xurde o verdadeiro encantamento, miña cara señora María é que, na vila, haberá traballo para moitos anos. Polo tanto non fan falta plataformas, nin movementos provocados por sindicatos, nin asociacións de comerciantes, nin culturais, nin de calquera tipo, porque a vara máxica tocou na rocha e, como Moisés, provocou o efecto correspondente.

Inocentes todos, sempre na deriva, cando hai diante un “encantado” con estas virtudes, que non se aprecian. O que ocorre é que non se entende, porque a vista outea en determinados lugares, que mostran a súa capacidade, despois de tantos anos na vida municipal.

Buscando por todos os recunchos a rocha e a alma, é a preocupación principal, antes que rematar a autoestrada, que tanto anos leva esperando Verín, prometida aló polo noventa e cinco. Teñen dúbidas de que facer con ela. Alguén xa se comprometeu a baixar un cacho para o pobo, porque toda farían falta moitas máquinas para movela. Outros que se desvíe o trazado da autoestrada. E como di o refrán: “a río revolto ganancia de pescadores”.

Non sería mellor que lle fixeran como sucedeu na autoestrada das Rías Baixas cos restos neolíticos, ó seu paso por Ábedes, e remataran dunha vez a comunicación con Portugal, por isto de conformar, dunha vez por todas, esa Eurocidade.

De todas os xeitos, a serpe necesita comer. Seguramente haberá que levarlle as correspondentes viandas, porque daquela había gando naqueles lameiros e podía chegar ás ubres das femias paridas, pero agora non hai nin un coello, con iso dos incendios, polo que o encantamento pode quedarse en fume, como está a suceder con tanto anuncio mediático municipal.

“A liberdade non fai felices ás persoas, fainas sinxelamente persoas”, di o pensador.

¡Somos libres!.

Miña cara señora María: nace na vila unha plataforma nova cunha mazá podre. Daquela a tía Edelmira facía ramalletes de dúas mazás con acios de uvas e colgábaas dos craviños que o seu fillo fincara nos cangos do faiado, tanto no comedor como no corredor, e nos cuartos de durmir.
Era unha maneira de conservar aquelas froitas brillantes e tersas ata as festas do Nadal, pero aínda perduraban moito máis tempo. Baixo as súas enaguas sacaba sempre uns conchos, unha piringalla ou unha mazá para darlle aos netos en días de visita.
Era difícil que a podremia chegara ata aló enriba e contaxiara aqueles ramalletes que penduraban do teito, xa que tía Edelmira preocupábase de manter os ventanucos abertos e pechados en cada momento do día. Así tamén as preservaba dos entoxados, xa que cunha simple ollada notábase a falta dalgún ramallete.

A mazá podre da Plataforma xa tivo as súas consecuencias hai uns anos, sobre todo cando contaxiou os planos do PXOM do noventa e oito e borrou a posible colocación en Tamagos dun Parque Empresarial, perdéndose futuros postos de traballo para os verineses.
Agora esa mazá, aparece como defensora dese futuro Parque Empresarial, que promoven e intentan levar adiante outras.

A mazá seguiu podre na ampliación do Polígono de Pazos, porque despois de ter arranxado o prezo das propiedades non moveu un ápice aló polos Santiagos.
As firmas dos propietarios para a ampliación e execución do acceso ao polígono de Pazos, pola finca do Pracer ata a estrada de Portugal estaban presentadas, pero á xestión de conseguir tal obra debeulle propagar tanta putrefacción, porque alí non hai nada de nada.

Ao PXOM do noventa e oito sucedeulle outro tanto. O empresario que recorreu o PXOM solicitou unha xuntanza onde quería tratar de retirar a denuncia a cambio da multa á que fora sometido. A mazá seguía podre, polo que non houbo maneira de sentarse a negociar.
Seguramente se perdeu a ocasión de ter o mellor PXOM da vila, e nestes momentos non se estaría na situación de impás a que está sometida a construción e de aumentar o paro nesta bisbarra.

Despois de todo isto, a mazá segue, polo que debe ter pouca vida esta Plataforma aberta a todos os verineses que pertenzan ou non a organizacións sindicais, políticas, culturais e veciños en xeral.

A votación foi moi clara. Vinte e oito votos a favor de constituír a Plataforma e dous abstivéronse, aínda que un non moi claro, porque a man estaba levantada noutra pregunta.

A señora María as mazás non as colgaba. Tíñaas no cesto vendimo, polo que de cando en vez removíaas para quitar as que estaban podres.

“O pobo é soberano cando é libre, pola contra é escravo do poder”, di o pensador.

¡Somos libres!.

Meu caro Visiño: cando regreses ao pobo desexo que non atopes a túa propiedade espoliada e totalmente derruída. Na aldea, nas terras de enriba, arranxaron a vella escola para facer un centro dos que agora chaman social ou de día, que logo baixo o control do caciquiño do momento, ábrese cando lle apetece, mentres o resto dos veciños, agarimados uns a outros, baixo un corredor, pasan as tardes, cheos de frío ou de calor.

Para facer a obra, o Concello solicitou un obradoiro, polo que deu emprego a uns cantos parsimoniosos, que logo resultarán votos cativos nas eleccións correspondentes.
Aos encargados de tal obradoiro ocorréuselle que, para aforrar cartos, era mellor coller o material en casas deshabitadas, polo que aló foron e principiaron a botar embaixo paredes enteiras.

Espero que a túa non sufrira ningunha turrada, porque a da Teru quedou totalmente esborrallada, pola acción persoal dos aprendices.
Ante as preguntas dun veciño solicitando quen os autorizara, a resposta foi rápida e contundente: as propietarias.
As donas, meu caro Visiño, cando visitaron o pobo, nas súas vacacións, encontraron súa propiedade totalmente arrasada.

O bonito do caso é que para chegar a tal construción hai que pasar por un patio privado, que por certo, cando arranxaron a rúa, quedou sen pavimentar, por ser privado.
Para coller as pedras non era privado, meu caro Visiño.

Cansáronse de chamar ao Concello para falar coa máxima autoridade, pero sempre estaba de viaxe ou de vacacións. Optaron por dirixirse mediante unha carta certificada. A resposta tardou, pero a contestación foi clara: colleron as pedras, porque un veciño lles dixo que as podían cargar na camioneta.

Comprenderás que o roubo estaba admitido, pero non se trataba de xudicializar o caso, senón de chegar a acordos, para buscar unha solución que satisfixera ambas partes.

Pódese dar o caso de que o Concello emita unha circular ou bando no que obrigue a pechar todos os solares do municipio. Este solar que estaba en boas condicións, encóntrase agora aberto, de par en par para que calquera rapaz ou veciño pase por alí e se lesione, polo que as propietarias teñen que gastar cartos en algo que estaba en perfectas condicións.
De novo deron contestación mediante outra misiva certificada e están a espera que o señor Alcalde busque a solución adecuada, aínda que teñan que destruír a súa obra para colocar as paredes como estaban nun principio.

Con isto, meu caro Visiño, non te fagas ilusións, porque a vós, emigrantes eternos, só vos queren para o voto, pero non para tervos un regreso digno.

Ninguén vos ten en conta e, sobre todo agora que os vosos cartos non contan como daquela, para manter un montón de postos de traballo nesta terra.

¡Cantas películas vos contan cando vos visitan en época de eleccións!.

¡Deberíaste preguntar a onde foron parar os cartos que non se gastaron nese material!.

“Os poderosos son poderosos porque estamos de xeonllos, levantémonos”, di o pensador.

¡Somos libres!.

Miña cara señora María: o frío non lle permitiu gozar dos festexos. Estivo soa, pois ninguén dos fillos e netos se acercaron á vila. O Lázaro pasouno sen darse conta da festividade. Non puido ir á misa nin a procesión, polo que chamou a un taxi para que a acercara a votar. Votar si. Subiron os seus.

Estragaron a festa co cambio por mor das eleccións. A pesar disto os veciños lusos déronse cita e percorreron a vila coma sempre. Faltoulles a ledicia das charangas. Falta de previsión por parte do Concello ante estas circunstancias. Hai que avisar con tempo para que os da raia non se vaian sen nada.

Daquela celebrábanse actos institucionais. Había protocolo coas autoridades portuguesas, facendo do Lázaro algo máis que unha festa. Feira e festa do Lázaro era como se coñecía. Destacaba o martes porque sempre había un partido de fútbol no que había rivalidade, polo que aglutinaba moita xente.

Todo aquilo acabou. Agora véñennos con inventos e con cambios. Así finarán con todo. Cambio de festa e invento de pratos típicos gastronómicos.

Foi un éxito a cea. Cante folclórico e pregoeiro correspondente amenizaron a degustación. Coido que faltou o trombón. Paga o pobo, por iso asistiron trescentas persoas. Das outras comidas haberá cambios, segundo os xornais, polo que deberon fallar moitas cousas.

Con nomes tan rimbombantes para uns pratos típicos como “Bacallau en dúas coccións, escuma de pataca afumada e pemento asado”, “Carrillera (fazula) de becerro abafada ó viño tinto” e “Milflores de silva” é normal que non asistisen comensais, porque están acostumados a que o bacallau prepárano en Chaves de mil formas diferentes e logo as outras festas gastronómicas son fáciles de identificar. Festa do Pemento en Oimbra, festa do Cogumelo no Riós , cea do Entroido en Laza e, para máis inri, veñen os do Bolo e sinxelamente montan da noite á mañá unha festa da “Vitela”. ¡Que doado!

No país veciño, é dicir, en Portugal, son: ”Festa do Presunto”, “Festa do Fumeiro”, “Festa do Folar”... Así de sinxelas. Enténdeas o pobo.

Verín é diferente. Ten outro nivel. Así lle vai. Cándo se aceptará que Verín está onde está, e polo tanto é unha vila rural. Non é unha cidade. Nin trazas ten de camiñar cara aló. Ao non andar pola rúa é normal que non se respire aire doméstico. O andar en coche de casa ao traballo e do traballo a casa non deixa sentir o ruralismo nas meixelas, polo que non se quere aceptar como algo normal a vida propia dos veciños.

Influencias lusa e francesa. Lusa na materia, é dicir, no bacallau. Francesa no nome, é dicir, no concepto. Por alí é por onde anda a Tenente de Alcalde, xustificando o seu soldo, polo que algo se lle pegou, e así hai que deixar de ser nós para facernos franco-lusos.

Razón tiña o concelleiro do Bloque cando os corrixiu dicíndolle que un prato típico non se inventa, está na cultura dun pobo, na súa idiosincrasia. Hai que dar con el. Viaxando, non. Andando polas rúas e os pobos, si.

“Exercer o poder corrompe, someterse ao poder degrada”, di o pensador.

¡Somos libres!.

Miña cara señora: “todos gañaron”. É curioso que no concello de Verín todos os partidos políticos gañaron e ninguén perdeu.
Sempre hai que arrimar a ascua a súa sardiña. Este pensamento é froito da presa por aparecer como gañador.

Coma sempre o Partido Popular recibe máis votos neste tipo de eleccións que nas eleccións municipais, onde se vota ao alcalde.
Isto demostra que a estratexia destas eleccións é máis obxectiva e o voto está menos mediatizado polo colocar unha lámpada ou asfaltar o camiño do momento, a calquera veciño. É dicir, non hai favores. Os veciños séntense libres de ataduras políticas da persoa ou persoas que chaman a súa porta, no período electoral.
Este é o verdadeiro voto do Partido Popular, porque se nota no aumento de votos con respecto das eleccións municipais.

De todos os xeitos, que ninguén bote as campás ao voo, porque agora os votantes só tiñan tres formacións políticas a quen votar e non aos Independentes de ADEI, nin aos Verineses Independentes, polo que só o Partido Socialista subiu uns catrocentos votos con respecto doutras eleccións, sendo a mellor votacións de todas as eleccións democráticas, deste partido. Parabéns para Xan Carlos Francisco.
O Partido Popular, a pesar de ser o gañador, baixou uns catro puntos con respecto das eleccións do dous mil catro. O BNG baixou unhas décimas.

Chama a atención que cando se fala de eleccións analízanse os resultados buscando datos para quedar ben, porque hai que demostrar que sempre se gaña, nunca se perde. Pero hai que analizar obxectivamente e si se comparan cunhas eleccións municipais débense ver as diferenzas dunhas as outras.
Nas municipais o candidato é máis preto, case é veciño, polo que se é boa persoa debería acumular máis votos, pero no Partido Popular dáse o contrario. Nas eleccións xerais hai sempre moitos máis votos, case mil, que nas eleccións municipais. Algo se deberían preguntar os afiliados e non deixarse enganar por andrómenas como sucede case sempre.

Felicitamos aos votantes libres por manter sempre esta tendencia no Partido Popular. Pero que non se durman, que os socialistas subiron moitos votos, e pasiño e pasiño vai cambiando a tendencia dos veciños á hora de dar o seu voto.
A xente está cansa de ver pola súa porta as mesmas caras, buscando o voto, polo que tamén desconfían, porque algo buscan.

Unha recomendación a tempo, os candidatos dos partidos non deberían estar máis de oito anos de representantes políticos, para ben dos partidos e para ben dos administrados.

¡Somos libres!

Miña cara señora María: debe loitar todos os días para que a súa dor non a relegue a unha cadeira. Colla o seu caxato ou a súa muleta e salga á rúa. Non se deixe vencer e faga que o seu xeonllo se exercite para non ter que estar todo o día no seu piso.
Vostede, que vive soa, aínda que, de cando en vez, a súa filla faille algunha visita, non debe estar pendente de se a dor vai a máis ou non dá dobrado o xeonllo.
Non se achique e camiñe, camiñe. Aínda que non teña onde sentarse, porque así poderá gozar dunha conversa coas veciñas, aínda que se arrimen a unha parede ou se senten no chanzo dun portal.

As beirarrúas deben estar ao servizo dos veciños, polo que en vez de tanto cabezón, deberon colocar paralelepípedos de granito cunha altura axeitada para cumprir unha dobre función: impedir aparcar e servir de descanso para vostedes.

Que non lle pase coma a señora Lola. É unha historia triste, pero ocorre todos os días en calquera recuncho do concello. Dá o mesmo en Pazos que en Queirugás, en Mandín que en Tintores, porque persoas da súa idade están espalladas por todo o municipio.
A señora Lola fíxolle caso aos fillos e alugou un piso na vila. Así o matrimonio non ten que percorrer cada mes cada unha das vivendas de cada fillo. Visítanos a cotío e reciben o cariño de fillos e netos. Están máis a man para ben de todos.
Ocorréuselle a un dos fillos facer unha solicitude nos Servizos Sociais, porque a señora Lola acabou sentada nunha cadeira de rodas, polo que necesita axuda persoal para tal enfermidade.
Foille concedida a axuda a domicilio. Perante o mes que o fillo se fixo cargo de súa nai, tal persoa, apareceu un día, deulle de comer un iogur e despediuse cun ata mañá. Non apareceu máis naquel mes. A desculpa é que hai máis persoas que necesitan deste servizo en todo o concello.

Hai uns días, don Alberte Prieto, na súa intervención, perante o pleno do orzamento municipal, manifestou que esta partida, en vez de aumentar, decreceu uns seis mil euros, é dicir, un millón de pesetas. Este é o trato que reciben os maiores, por iso señora María, debe baixar e camiñar. Non se deixe dominar polo seu xeonllo.

A partida do orzamento que se refire ás dietas sufriu un aumento considerable, que por certo só cobran os membros do equipo gobernante, destacando un sobre os demais, e logo pregoan aos catro ventos que non se cobra. Como verá, señora María, é máis importante facer recados viaxando que coidar das persoas maiores. Algún di que son "xestións"·

O asunto ten aínda máis que pregoar, pois o fillo da señora Lola tamén solicitou o da Lei da Dependencia. Mandou os impresos e, ó pouco tempo, recibiu unha misiva na que lle reclamaban a renovación do D.N.I., porque lle está caducado. A señora Lola ten case noventa anos. ¡Que longo mo fiandes! -diría o poeta.

Con todo isto, señora María, non debe facer moito caso do que pregoen na televisión, nin nos medios de comunicación, tanto politiquiños do Concello, como da Xunta ou como do goberno de Madrid, porque o exemplo está na señora Lola.

Cóidese, señora María, ¡que só se vive unha vez!

“Non hai camiño cara a liberdade, a liberdade é o camiño”, -di o pensador.

¡Somos libres!.